X
تبلیغات
گروه عربی ناحیه 2 زنجان - طرح درس عربی 2 دبیرستان در س اعراب فرعی

گروه عربی ناحیه 2 زنجان

فعالیتهای آموزشی گروه عربی ناحیه 2 زنجان

طرح درس عربی 2 دبیرستان در س اعراب فرعی

به نام خدا

مشخصات کلّی طرح درس:

 

نوع طرح درس : روزانه

کتاب : عربی ( 2 ) سال دوم علوم تجربی و ریاضی

عنوان درس : اعراب فرعی ( 1 )

موضوع درس : اعراب مثنی ، جمع مذکر سالم و أسماء خمسه

زمان تدریس : 80 دقیقه

تهیه کننده : گروه آموزشی ادبیات عرب استان زنجان

 

فعالیت های قبل از تدریس

 

الف ) هدف کلی : آشنایی دانش آموزان با علامت های فرعی إعراب

 

ب )اهداف جزئی : دانش آموز :

1- با معانی لغات و اصطلاحات جدید درس آشنا شود .

2- ترجمه ی متن درس را بداند .

3- اعراب ظاهری و فرعی را بشناسد .

4- اسم هایی را که دارای اعراب فرعی هستند بشناسد .

5- علامت های اعراب فرعی در مثنی ، جمع مذکرسالم و اسماء خمسه را بداند .

6- شرایط اعراب فرعی در اسماء خمسه را بداند .

 

ج ) هدف های رفتاری : پس از اجرای فرآیند تدریس از دانش آموزان انتظار می رود:

حیطه ها و سطح آن

1

معانی لغات و اصطلاحات جدید درس را بیان کنند .

شناختی – دانش

2

متن درس جدید به صورت صحیح ترجمه نمایند .

شناختی – درک و فهم

3

اعراب ظاهری را تعریف نمایند .

شناختی – درک و فهم

4

انواع اعراب ظاهری را نام ببرند .

شناختی – دانش

5

اسم هایی را که اعرابشان فرعی است نام ببرند .

شناختی – دانش

6

نقش و اعراب اسم های مثنی ، جمع مذکر سالم و اسماء خمسه را در جمله مشخص نمایند .

شناختی – تجزیه و تحلیل

7

اسم های مفرد را با توجه به اعرابشان به مثنی و جمع مذکر سالم تغییر دهند .

شناختی – کاربرد

8

خطاهای اعراب مربوط به مثنی ، جمع مذکر سالم و اسماء خمسه را با ذکر دلیل تصحیح نمایند .

شناختی – ارزشیابی ( قضاوت )

9

با دقت به سؤالات و توضیحات معلم در مورد اعراب فرعی گوش دهند .

عاطفی - دریافت

10

به سؤالات معلم در مورد اعراب کلمات ِ معرب پاسخ دهند .

عاطفی – واکنش

11

جدول حالات اعراب اسم های مثنی ، جمع مذکر سالم و اسماء خمسه را کامل کنند.

عاطفی – ارزش گذاری

12

واژه های زبان عربی را به صورت صحیح تلفّظ و نگارش نمایند .

روانی – حرکتی – اجرای مستقل

 

د ) روش های تدریس :

 

استفاده از تکنولوژی آموزشی ، پرسش و پاسخ ، توضیحی ، اکتشافی ، حل مسأ له

 

 ه ) وسایل و ابزار کمک آموزشی :

 

1- دفتر حضور و غیاب       2- وایت برد        3- کتاب درسی         4- رایانه ، ویدئو پروژکتور

 

 

                                                                     1     

( ادامه در صفحه بعد )

فعالیت های حین تدریس

 

فعالیت معلّم

فعالیت دانش آموز

وسایل مورد نیاز

زمان

الف ) ورود به کلاس ، سلام و احوال پرسی ، دعای شروع درس و حضور و غیاب

حاضر گفتن دانش آموز

دفتر حضور و غیاب

3

ب ) بررسی تکالیف دانش آموزان

ارائه تکالیف

دفتر نمرات

6

ج ) ارزشیابی تشخیصی : برای ورود به درس جدید معلم سؤالاتی را به عنوان پیش نیاز درس جدید مطرح می کند تا نقطه شروع درس جدید تعیین گردد .

1- اسم های معرب را مشخص منید : ( نتیجه + )

الکتاب(          ) الّذی(        ) الرّجلانِ(          ) المسلمون(     )

2- نقش و اعراب کلمه ی " المعلّم " را در عبارات زیر مشخص نمایید :

 ( نتیجه + )

جاءَ المعلّمُ         رَأیتُ المعلّمَ        سَلّمتُ عَلَی المعلّمِ

3- اسم های زیر را به مثنی و جمع مذکر سالم تبدیل کنید : ( نتیجه + )

 

المعلّم     مثنی       (            )  (            )

 


المعلّم   جمع مذکر سالم     (            ) (            )

 


المجتهد  مثنی        (          )  (             )

 


 المجتهد   جمع مذکر سالم     (            ) (            )

 

4- اعراب کلمه ی « ذو » در عبارتِ « الله ذو الرحمةِ » چیست ؟

 ( نتیجه - )

 

 

پاسخ به سؤالات به صورت شفاهی یا مکتوب

از طریق رایانه و دستگاه پروژکتور سؤالات بر روی صفحه نمایش ، ارائه و نشان داده می شود تا دانش آموزان پاسخ دهند .

6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                     2       

( ادامه در صفحه بعد )     

 

د ) ارائه درس جدید ( بخش قواعد )

فعالیت دانش آموز

وسایل مورد نیاز

زمان

- ابتدا موضوع و عنوان درس جدید یعنی « اعراب فرعی » به دانش آموزان نمایش داده می شود و با استفاده از مثال های ورزشی ، مثلا ورزش فوتبال ( نفرات اصلی ، ذخیره ، جانشین ) ، موضوع درس ( اعراب اصلی و فرعی ) برای دانش آموزان تفهیم می شود .

 

 

- به جمله های زیر دقت کنید :

الجوُّ باردٌ .     المؤمنونَ منتصرونَ .     مَرَرتُ بِالطّالبَینِ .

کلمه هایی که زیرشان خط کشیده شده معرب هستند یا مبنی ؟

نقش و اعرابشان چیست ؟

بله دانش آموزان عزیز چون در بیشتر اسم های معرب علامت اعراب در آخر کلمه ظاهر می شود، به این نوع اعراب ، اعراب ظاهری می گوییم .

اعراب ظاهری دو نوع است : 1- اصلی 2- فرعی

چون در بیشترکلمات معرب علامت های اعراب در حالت رفع با (  –ُ––ٌ  ) ، در حالت نصب

 

(  –َ––ً  ) و در حالت جرّ  (  –ِ––ٍ ) نشان داده می شود به این نوع اعراب ، اعراب اصلی می گوییم .

آیا در تمامی اسم های معرب، این علامت های اصلی به کار می رود ؟

دانش آموزان جواب می دهند : خیر .

بنابراین علامت های اصلی اعراب برای خود جانشین هایی دارند که به آن ها اعراب فرعی می گوییم .

اعراب فرعی ( جانشینی ) در این اسم ها دیده می شود :

1- مثنی 2 – جمع مذکر سالم  3- اسماء خمسه  4- جمع مؤنث سالم  5- اسم های غیر منصرف

در این درس سه نوع از این اسم ها را موردبررسی قرار می دهیم :

1- مثنی  ← دانش آموزان مثنای « المعلّم » چیست ؟

بچه ها جواب میدهند :    المعلّم + انِ  المعلّمان 

 المعلّم + ینِ    المعلّمینِ

بله دانش آموزان عزیز : اسم های مثنی در حالت رفع با « ا » و در حالت نصب و جرّ با « ی » می آیند . حال به این سؤالات پاسخ دهید :

الف ) خَرَجَ ........... مِنَ الصّفِّ .

( التلمیذینِ التلمیذانِ )

ب) رَأیتُ ........... . ( الرَّجلانِ الرّجلینِ )

   

گوش دادن و مشاهده مطالب صفحه ی نمایش

 

 

پاسخ به سؤالات

 

 

پاسخ دانش آموزان

 

توجه ودقت به توضیحات معلم

 

 

 

 

 

پاسخ دانش آموزان

 

توجه به توضیحات معلم

 

 

 

 

پاسخ به سؤالات

رایانه

 

 

 

 

"

 

 

 

 

"

 

 

 

 

 

 

 

 

"

 

 

 

 

 

"

35 دقیقه

 

 

 

 

 

 

 

 

( ادامه در صفحه بعد ) 

 

ادامه ی تدریس ( بخش قواعد )

فعالیت دانش آموز

وسایل مورد نیاز

زمان

2- جمع مذکر سالم : دانش آموزان عزیز حتما به خاطر می آورید که چطور جمع مذکر سالم ساخته می شود : المعلّم + ونَ المعلّمونَ     المعلّم + ینَ المعلّمینَ

به مثال های زیر توجه کنید :

جاءَ المعلّمونَ        رأیتُ المعلّمینَ        سَلّمتُ عَلَی المعلّمینَ

کلمه ی « المعلّمونَ » در جمله نخست چه نقش و اعرابی دارد ؟

کلمه ی « المعلّمینَ » در جمله دوّم و سوّم چه نقشی دارد ؟

چرا در جمله ی اوّل با حرف ( و ) آمده است ؟

در جمله دوّم و سوّم حرف ( ی ) ، جانشین چه حرکت هایی شده است ؟

بله دانش آموزان عزیز : همان طور که در یافتید در جمع مذکر سالم حرف ( و ) علامت

 

 رفع به جای –ُ–  و حرف ( ی ) نشانه ی نصب و جرّ یعنی به جای فتحه (  –َ–  ) و کسره

 

 (  –ِ–  ) می آید .

 

حال به این نمونه ها دقت فرمایید :

معلّمونَ + المدرسة  معلّمو المدرسةِ

تلمیذانِ + المدرسة تلمیذاالمدرسةِ

چه تغییری در آخر مثنی و جمع مذکر سالم مشاهده می کنید ؟

بله دانش آموزان عزیز ، کاملا درست است ، حرف ( ن ) از آخرشان حذف شده است بنابراین نتیجه می گیریم ، هر گاه مثنی و جمع مذکر سالم مضاف واقع شوند حرف ( ن ) از آخرشان حذف می شود .

3- اسماء خمسه : حتما کلمات « أبوطالب ، أباطالب ، أبی طالب » را بسیار شنیده اید . آیا از نظر معنا با هم تفاوت دارند ؟

پس جرا به حالت های مختلف به کار می روند ؟

برای این که این موضوع بهترمشخّص شود به مثال های زیر توجه نمایید :

جاء أبوکَ .     رأیتُ أباک .  

 سَلّمتُ علی أبیک .

نقش و اعراب کلمه ( أب ) به معنای « پدر » در این جملات چیست ؟

در اسماء خمسه حرف ( و ) علامت فرعی رفع و حرف ( ا ) علامت نصب و حرف ( ی ) علامت جرّ است .

اسماء خمسه همیشه علامت اعرابشان فرعی نیست بلکه به شرطی با علامت های ( و – ا – ی ) می آیند که این شرایط را داشته باشند .

1- مفرد باشند . 2 – مضاف باشند . 3 – مضاف الیه آن ها ضمیر متکلم ( ی ) نباشد .

 به اسم هایی مانند : أب ، أخ ، ذو اسماء خمسه می گوییم .            

 

 

 

 

 

 

 

پاسخ به سؤالات و مشارکت در بحث

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پاسخ به سؤالات

رایانه

 

 

مطالب در صفحه نمایش نشان داده می شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

یارانه

 

 

 

 

 

 

یارانه

 

 

 

 

 

 

 

 

4

( ادامه در صفحه بعد )

 

ه ) ارائه درس جدید ( بخش متن و ترجمه )

فعالیت دانش آموز

وسایل مورد نیاز

زمان

1- ابتدا معلّم و یا یکی از دانش آموزان داستان ( اصحاب کهف ) را به صورت مختصر تعریف می کنند.

2- آنگاه دانش آموزان هر کدام یک پاراگراف از متن درس را قرائت می کنند .

3- معلّم معنای لغات و اصطلاحات جدید را توضیح می دهد .

4- دانش آموزان باید خودشان ترجمه متن درس را در منزل بررسی و در جلسه ی آینده ترجمه های ارائه شده توسط دانش آموزان در کلاس خوانده و بررسی می شود و معلّم پس از اصلاح ترجمه ، ترجمه ی کامل و نهایی را به دانش آموزان ارائه می نماید و دانش آموزان ترجمه را در دفتر عربی خود می نویسند .    

مشارکت در بیان داستان درس

کتاب درسی

20

و ) جمع بندی و خلاصه درس :

معلّم خلاصه درس را در قالب جدول تنظیم شده از طریق رایانه به دانش آموزان نمایش و ارائه می نماید .

 

ماقَلّ و دَلّ

 

اعراب

رفع

نصب

جرّ

مثنی

ا

ی

ی

جمع مذکر سالم

و

ی

ی

أسماء خمسه

و

ی

ی

 

 

دقت به مطالب و نوشتن خلاصه درس

رایانه

3

فعالیت های بعد از تدریس :

الف ) ارزش یابی تکوینی ( پایان درس ) : معلّم سؤالاتی را بر روی صفحه نمایش به دانش آموزان ارائه می دهد تا نحوه و میزان اثر بخشی فرآیند تدریس و یاددهی و یادگیری را در دانش آموزان بسنجد .

1- در کلماتی که زیرشان خط کشیده شده اعراب و علامت های اعراب را مشخص نمائید :

ساعَدَ الأبُ ولَدَهُ . ألَیسَ اللهُ بأعلم بالشّاکرینَ . مَنْ تَساوَی یوماهُ فَهُوَ مَغبونٌ.

2- علامت اعراب در کدام گزینه فرعی است :

الف ) إخوان   ب ) اَخَوان  ج ) أخی

 د ) إخوَة    

پاسخ دانش آموزان به صورت شفاهی یا کتبی به سؤالات

رایانه

( نمایش سؤالات بر روی صفحه ی نمایش )

5

ب ) تعیین تکلیف : علامت های فرعی اعراب ( مثنی ، جمع مذکر سالم و اسماء خمسه ) را در سوره های « التین ، الکافرون ، الرّحمن » استخراج نمایید .

 

 

2

 

دعای پایان درس و آمین

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم فروردین 1391ساعت 10:53  توسط اصغر حسنلو  |